Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Անպտուղ ամուսնության տարածվածության և պատճառագիտության կլինիկահամաճարակաբանական իրավիճակը և բարելավման ուղիները

Սահակյան, Արտակ Սարիբեկի (2018) Անպտուղ ամուսնության տարածվածության և պատճառագիտության կլինիկահամաճարակաբանական իրավիճակը և բարելավման ուղիները. PhD thesis, Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (26Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (3950Kb)

      Abstract

      Անպտուղ ամուսնության հիմնախնդրի հաղթահարումը XXI դարի ոչ միայն բժշկակենսաբանական հիմնախնդիր է, այլև սոցիալական, քանի որ անպտուղ ամուսնությունն անդրադառնում է ժողովրդագրական ցուցանիշների վրա, հանգեցնում բնական աճի կրճատման, հասարակության մեջ անհատի սոցիալական մեկուսացման և հոգեբանական դիսադապտացիայի, ծանր փսիխոսեքսուալ խանգարումների, ամուսնալուծությունների թվի ավելացման և իջեցնում է անհատի կյանքի որակը: Անպտղության հաճախականությունը տարբեր երկրներում տատանվում է 8-25 տոկոսի սահմաններում: Եվրոպական երկրներում այն 10% է, Ռուսաստանի Դաշնության տարբեր տարածաշրջաններում՝ 8-23%, Ղազախստանում` 10-15%, Ուկրաինայում՝ 15-17%, Չինաստանում` 12%, ԱՄՆ-ում՝ 6-15%, Կանադայում՝ 16%: Գրականության մեջ նշվում է, որ անպտղության պատճառը 40-50% դեպքերում զույգերից մեկի վերարտադրողական համակարգի, իսկ 25-30% դեպքերում ամուսնական զույգի ախտաբանությունն է: Համաձայն Սեռական և վերարտադրողական առողջության եվրոպական ասոցիացիայի տվյալների՝ մասնագիտացված բժշկական կազմակերպություններում արձանագրված անպտուղ ամուսնությունների 42%-ը բաժին է ընկնում կանանց, 22%-ը՝ տղամարդկանց, 21%-ը զուգակցված է, 14%-ի դեպքում պատճառները բացահայտված չեն: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բոլոր երկրներում անպտուղ ամուսնության կառուցվածքը և հաճախականությունը որոշվում է ըստ դիմելիության, ինչը չի տալիս տվյալ երկրում անպտղության իրական պատկերը, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) մարդու վերարտադրողական ծրագրի շրջանակներում երկրներին առաջարկում է իրականացնել համաճարակաբանական ուսումնասիրություններ, ինչը թույլ կտա որոշել անպտղության հաճախականությունը տվյալ երկրում, պատճառագիտական կառուցվածքն ու նպաստող գործոնները, գնահատել անպտղությամբ տառապող զույգերի հետազոտման և բուժման գոյություն ունեցող փորձն ու մեթոդները, հետազոտման և բուժման արդյունավետությունը, մշակել ու ներդնել անպտղության հիմնախնդրի հաղթահարման ազգային ռազմավարություն և ծրագիր: Ուստի անպտղության ախտորոշման, բուժման և հաղթահարման համար շատ կարևոր է դրա տարածվածության պատճառագիտության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև անպտուղ ամուսնության հաղթահարման ռեալ միջոց հանդիսացող վերարտադրողական օժանդակ տեխնոլոգիաների (ՎՕՏ) պահանջարկի հաշվարկը: Բժշկության մեջ անպտուղ ամուսնության հիմնախնդիրն առանձնահատուկ է, քանի որ գործ ունենք միաժամանակ երկու անձի վերարտադրողական առողջության հետ, իսկ առողջությունն էլ պայմանավորված է բազմաթիվ գործոններով՝ շրջակա միջավայրով, մարդու վարքագծով, կենսակերպով, ուղեկցող հիվանդություններով, սննդով, սոցիալ-տնտեսական գործոններով, որոնց պարզաբանումն իսկապես պահանջում է համաճարակաբանական ուսումնասիրությունների իրականացում: Մի շարք հեղինակների կարծիքով, անպտղության կառուցվածքում հիմնական պատճառը փոքր կոնքի բորբոքային հիվանդություններն են (ՓԿԲՀ)՝ պայմանավորված սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներով (ՍՃՓՎ), էնդոկրին պատճառները, սեռական էնդոմետրիոզը և արական ամլությունը: Тема диссертации посвящена одной из важнейших проблем современности ̶ распространенности этиологии бесплодного брака, оцениванию ситуации и разработке способов его улучшения путем выявления причин и способствующих факторов. Несмотря на развитие и внедение вспомогательных репродуктивных технологии (ВРТ) в процессе преодоления бесплодного брака, ВРТ недоступны для большинства бесплодных супружеских пар как в многочисленных развивающихся странах, так и в Армении. В условиях демографического кризиса и продолжающейся депопуляризации в Армении особенно актуально способствовать повышению рождаемости посредством использования всех ресурсов. В этом плане во всех странах с низкой рождаемостью, в том числе и в Армении, важнейшим ресурсом повышения рождаемости является сокращение числа бесплодных браков, наименьший процент которых установлен 8-10%, а кризисный уровень ̶ 15%. В последнем случае социально-медицинская проблема перерастает в общенациональную и становится важным влияющим фактором на демографию и рождаемость. Показатель распространенности бесплодного брака во всех станах, в том числе и в Армении, выявляется посредством репрезентативных изучении. За последние 25 лет в Армении были проведены 4 подобных изучения, однако не были разъяснены причины и способствующие факторы, связь с местом проживания, образовательным и социально-экономическим статусами, а также не были разработаны пути улучшения. Анализ результатов вышеупомянутых исследований показал, что в динамике присутствует некоторая тенденция снижения уровня бесплодности, причем, по данным за 2014 год, показатель распространенности бесплодия женщин в нашей республике среди 2315 опрошенных женщин составляет 14.9%. Это означает, что по сравнению с 1999 годом бесплодность в нашей стране сократилась в 2.2 раза, а по сравнению с 2009 годом ̶ примерно на 12%. Показатель сокращения мужского бесплодия несколько ниже ̶ от 11.7 до 9.5%. Учитывая то обстоятельство, что уровень бесплодного брака в Армении все еще находится в пределах кризисного (15%), а рождаемость проявляет тенденцию снижения, на основе анализа причин бесплодия и мирового опыта нами было принято решение предложить пути улучшения указанной ситуации. Цель работы – выявить распространенность, причины и способствующие бесплодию факторы в армянской популяции, разработать способы его профилактики и снижения. В результате настоящего исследования была констатирована некая зависимость уровня бесплодного брака от местности проживания. Частота случаев бесплодного брака была высока в Араратском, Гегаркуникском, Лорийском, Котайском, Шираксом и Сюникском марзах. В указанных марзах удельный вес бесплодного брака превышал кризисный ̶ 15%-ный уровень , колеблясь в пределах от 15.2 до 18.2%. Этот показатель оказался сравневательно ниже в Арагацотнском, Вайоц-Дзорском, Тавушском марзах (10.7-13.2%), а в Ереване составил 14.7%. The dissertation discusses one of the key issues of the modernity, prevalence of infertile marriages, assesses the situation through the survey of contributing factors and etiology and develops improvement methods. Despite the development and introduction of ART in the process of overcoming the infertility issue, it is unavailable for many developing countries, including Armenia. Considering the demographic crisis and the continuing population decline of Armenia, it is a topical issue to contribute to birth rate increase. In all the countries having low birth rate, including Armenia, the reduction of the number of infertile marriages (lowest level is fixed at 8-10%, the critical level – at 15%) is considered an essential resource. The infertility issue also carries a high risk for infertile couples due to social-medical consequences, in particular the one third of such couples divorces or suffers psychosomatic problems, social isolation, etc. The infertility prevalence rate in all the countries, including Armenia, is determined by representative surveys. During the last 25 years, four such surveys were carried out in Armenia, but the causes and contributing factors, the connection with the residence, the educational, social and economic situation have not been determined and improvement methods have not been developed. The analysis of the results of aforementioned surveys shows that the infertility level tends to go down. According to the latest data of 2014, women infertility prevalence index is 14.9% in the Republic. It means that in comparison with 1999 infertility rate is 2.2 times lower, in comparison with 2009 it has gone down by around 12%. Men infertility reduction rate is lower: it went down to 9.5% from 11.7%. Considering the fact that infertility level is still close to critical in Armenia (15%), and birth rate tends to decrease, this dissertation will suggest methods to improve the situation on the basis of the analysis of infertility causes and the international experience. The objective of the work is to determine the prevalence, the causes and the contributing factors of infertility in the Armenian population and to develop methods of prevention and minimization. This survey registered certain dependence of infertility level on the place of residence. The provinces of Ararat, Gegharkunik, Lori, Kotayk, Shirak and Syunik had high number of infertility cases. In these regions, the specific weight of infertility surpassed the critical level of 15%, oscillating between 15.2-18.2%. The index was relatively lower in Aragatsotn, Vayots Dzor and Tavush (10,7-13,2%). Yerevan index was 14.7%.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Клиникоэпидемиологическая ситуация распространенности и этиологии бесплодного брака и пути еëулучшения. The clinical and epidemiological situation, etiology and prevalence of inferttile marriages and ways of improvement.
      Uncontrolled Keywords: Саакян Артак Сарибекович, Sahakyan Artak
      Subjects: Medicine
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 17 Aug 2018 10:57
      Last Modified: 17 Aug 2018 10:57
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7513

      Actions (login required)

      View Item