Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Տանձենու վնասատուները Արարատի մարզում և պայքարի միջոցառումների մշակումը տերևալվիկների դեմ

Հարությունյան, Հարություն Ռազմիկի (2018) Տանձենու վնասատուները Արարատի մարզում և պայքարի միջոցառումների մշակումը տերևալվիկների դեմ. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան.

[img] PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (19Mb)
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Հայաստանում պտղաբուծությունը գյուղատնտեսության հնագույն, առաջատար և բարձր եկամտաբեր ճյուղերից է: Ըստ ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայության 2016 թ. տվյալների, պտղատուների մշակման տարածքները մեր հանրապետությունում ընդհանուր առմամբ կազմում է ավելի քան 38000 հա, այդ թվում` մոտ 14500 հեկտարը զբաղեցնում են հնդավոր պտղատեսակները: Հնդավոր պտղատեսակների մեջ տանձենին իր արտադրա-տնտեսական նշանակությամբ խնձորենուց հետո զբաղեցնում է երկրորդ տեղը: Ազգաբնակչությանը գյուղատնտեսական մթերքներով, այդ թվում պտղով ապահովումը գտնվում է Հայաստանի կառավարության առանձնահատուկ ուշադրության կենտրոնում և համարվում է երկրի գյուղատնտեսության ռազմավարական զարգացման առաջնահերթություն: Վերջինիս մեջ մտնում է նաև գյուղացիական տնտեսություններում առաջավոր տեխնոլոգիաների ներդրումը, որը կնպաստի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը: Արարատյան հարթավայրի պայմաններում տանձենուն վնասում են բազմաթիվ ֆիտոֆագեր, որոնցից տանձենու սովորական տերևալվիկը համարվում է առավել վտանգավորը: Վերջինիս դեմ պայքարի իրականացումը բավականին դժվար է, քանի որ այս տեսակը արագորեն բազմանում է: Սնվելիս վնասատուն արտադրում է մեղրածոր կպչուն հեղուկ, որով պատելով ծառը կտրուկ նվազեցնում է դրանց դեմ պայքարի նպատակով կիրառված միջատասպանների արդյունավետությունը: Բացի այդ, այս տեսակը կիրառվող պատրաստուկների հանդեպ արագորեն ձեռք է բերում դիմացկունություն, ինչն ավելի է դժվարեցնում արդյունավետ պայքարի կազմակերպումը: Այդ իսկ տեսանկյունից, վնասատուի դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակումն ու ներդրումը համարվում է այժմեական: Հետազոտության նպատակն է. ՀՀ Արարատի մարզի պայմաններում ուսումնասիրել տանձենու վնասատուների տեսակային կազմը և առավել վտանգավոր ֆիտոֆագի՝ տանձենու սովորական տերևալվիկի զարգացման կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսոմնասիրման հիման վրա մշակել գիտականորեն հիմնավորված պայքարի արդյունավետ միջոցառումներ: Այդ իսկ տեսանկյունից խնդիր է դրվել. բացահայտել տանձենու ագրոբիոցենոզում վնասակար և օգտակար էնտոմոֆաունայի տեսականին, տարածվածությունը, վնասատուների հասցրած վնասի չափն ու բնույթը, փորձարկել քիմիական տարբեր խմբի պատկանող միջատասպաններ, մշակել պայքարի արդյունավետ միջոցառումներ, հաշվարկել ներդրման առաջարկվող պատրաստուկների կենսաբանական և տնտեսական արդյունավետությունները: Առաջին անգամ ՀՀ Արարատի մարզի տանձենու տնկարկներում կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքում արձանագրվել է վնասատուների 42 տեսակ, որոնցից երկուսը՝ տանձենու պտուղների գալամլակը և տանձենու տերևների գալամլակը Հայաստանում նշվում է առաջին անգամ, իսկ ծառի կանաչ վահանամլուկն ու կանաչ տերևոլորը որպես տանձենու վնասատու մեր հանրապետությունում ևս նշվում է առաջին անգամ: Ներդրման առաջարկված պայքարի միջոցառումները ապահովում են կենսաբանական բարձր արդյունավետություն, տնտեսապես շահավետ են, դրական են ազդում տանձենու բերքի որակական ցուցանիշների վրա, պեստիցիդների մնացորդներ բերքի մեջ չեն հայտնաբերվում, ուստի սանիտարահիգիենիկ տեսանկյունից անվտանգ են: В Армении плодоводство является одной из старейших, ведущих и высокорентабельных отраслей сельского хозяйства. В Араратской долине грушевые деревья повреждаются многими фитофагами, среди которых наиболее вредоносным является обыкновенная грушевая листоблошка. Целью наших исследований было изучение видового состава вредителей грушевого дерева и на основе изучения биологических особенностей наиболее вредного фитофага (обыкновенная грушевая листоблошка) разработать против него научно обоснованные эффективные меры борьбы. Впервые в результате проведенных нами наблюдений было обнаружено 42 вида вредителей на грушевых деревьях, среди которых два вида (плодовая и лиственная галлицы груши) упоминаются в Армении впервые, а зеленый древесный щитник и зеленая листовертка, как вредители грушевого дерева также упоминаются в нашей республике впервые. Четыре вида вредителей (9,5%) принадлежат к классу паукообразных (Arachnoidea) и тридцать восемь (90,5%) насекомых (Insecta). Вредители, зарегистрированные на грушевых деревьях, относятся к восьми таксономическим категориям, при этом наиболее представительными являются чешуекрылые (Lepidoptera) и равнокрылые (Homoptera). Наиболее распространенными являются полифаги (27 видов), что составляет 64% зарегистрированных. Олигофаги (7 видов) и монофаги (8 видов) составляли 17 и 19% соответственно. Из зарегистрированных вредителей 20 видов (или 47,6%) являются филофагами. Генеративные органы повреждаются 5 видами, 4 из которых являются карпофагами и повреждают плоды и семена (пилильщик грушевый, плодовая галлица груши, яблоневая и грушевая плодожорки), а один вид антофаг, повреждает только цветы (цветоед грушевый). Во время наших наблюдений наиболее значительный ущерб грушевым деревьям нанесла обыкновенная грушевая листоблошка, на которой сосредоточены наши исследования. Вредитель питается клеточным соком в результате чего плоды и побеги деформируются, цветочные ростки, листья высыхают. Поврежденные деревья растут медленно. Исследования показали, что в плодах поврежденных фитофагом уменьшается общее количество сахара, белка и витамина С. Общее состояние поврежденных деревьев ухудшается, что препятствует нормальному образованию цветочных бутонов и снижает морозоустойчивость деревьев. По наблюдениям, различные сорта груши листоблошкой повреждаются в разной степени. Наиболее сильно страдает сорт Малача. Нами выявлены 8 видов энтомофагов, но их количества недостаточно, чтобы уменьшить количество листоблошек. Из проведенных нами фенологических исследований выяснилось, что в 2012-2013 годах в Арташатском районе марза Арарат обыкновенная грушевая листоблошка развивалась в четырех поколениях, развитие которых продолжалось 26-56 дней. Наибольшее время для развития было необходимо для первого и четвертого поколений (соответственно 55-56 и 49дней), а для развития второго и третьего поколений понадобилось значительно меньше дней (26-41 дней). In Armenia, horticulture is one of the oldest, leading and highly profitable branches of agriculture. In the Ararat valley, pear trees are damaged by many phytophaguses, the most common of which is the ordinary pear psylla. The objective of the research is to study the peculiar composition of pear pests in Ararat marz and to develop effectiv scientifically justified control measures based on the analysis of biological peculiarities of the most dangerous phytophage, i.e. pear psylla. For the first time, as a result of conducted research 42 species of pests have been discovered in pear-tree plantations, two of which (Contarinia pyrivora Riley. and Dasyneura piri Bouche.) are mentioned in Armenia for the first time. Palomena prasina L. and Pandemis chondrillana HS., as the the pear tree pests, are also the first in our republic. Four species of pests (9.5%) belong to the class of arachnids (Arachnoidea) and thirty eight (90.5%) to insects (Insecta) class. Pests identified on pear-trees belong to 8 taxonomic classes, moreover Lepidoptera and Homoptera are more representative. Polyphages are more widespread (27 types), which comprise 64% of the registered cases. Oligophagus (7 species) and monophagus (8 species) have comprised 17 and 19% respectively. Out of registered pests, 20 (or 47.6%) are phylophages. Generative organs are damaged by 5 species, 4 of which are carpophages and they damage fruits and seeds (Hoplocampa brevis Klug, Contarinia pyrivora Riley, Laspeyresia pomonella L. Laspeyresia pyrivora Dan.), and one species of anthophagus damages only flowers (Anthonomus piri Boh.). During our observations, the most significant damage was caused by the ordinary psylla, based on which our research has been focused. The pest feeds by the cell juice that result the deformation of the fruit and sprouts; the leves and flower bulbs become swollen and pale. Damaged swords grow slowly, get modified, cracked, and may dry. Some of them will not be sprouted or leaved for the next year, and some of them will have grayed out lines. Studies have shown that the total quantity of sugar, proteins and vitamin C decreases in frostbite fruits. According to the observations, the distinctive varieties of pear psylla are damaged to a different degree.The variety of Mala is damaged mostly.Sini and Beurre Bosc and weaker variety of Carmine and Dzmerkuk are damaged relatively less. We have also identified the fragmentary variety of pear psylla (Mala variety). The analysis of the received data indicates that the leaves from lower side fall off more heavily (36-41%). The population of young sprigs during the research timeframe comprised 15-24%. It is noteworthy that the fruits are also attractive to pests, the density of which is 12-21%. For the pest, the leaves on the upper side are less attractive (9-13%). We recorded 8 species of entomophagous, but their numbers are not enough to reduce the number of pests. As a result of phenological research of ordinary pear psylla, it has been found out that in 2012-2013, the pest has developed with four generations in Artashat of Ararat marz, the development of which lasted 26-56 days. The first and fourth generations (55-56 and 49 days) had the greatest demand for development in terms of duration, and in the second and third generations it was significantly lower (26-41 days). It was found that calipso (0.5 l / hectare), confidor maxi (0,4 kg / hectare), actara (0,6 kg / hectare), ampligo (0,3 l / hectare) and movento (1,0 l / hectare) has evidently exceeded all other variants by biological efficiency, including criteria of arivo.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Вредители груши в Араратском марзе и разработка мер борьбы против листоблошек. Pear pests in Ararat marz and development of protective meajures against psyllas.
      Uncontrolled Keywords: Арутюнян Арутюн Размикович, Harutyunyan Harutyun Razmik
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 27 Aug 2018 14:48
      Last Modified: 27 Aug 2018 14:48
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7558

      Actions (login required)

      View Item