Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Անտառային գեոհամակարգերի էկոհամակարգային ծառայությունների մոդելավորումը և արժեքային գնահատումը (Տավուշի մարզի օրինակով)

Ավետիսյան, Գորիկ Դավթի (2018) Անտառային գեոհամակարգերի էկոհամակարգային ծառայությունների մոդելավորումը և արժեքային գնահատումը (Տավուշի մարզի օրինակով). PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (27Mb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb) | Preview

      Abstract

      Աշխատանքի արդիականությունը պայմանավորված է անտառային գեոհամակարգերի էկոհամակարգային ծառայությունների գնահատման և արժևորման նկատմամբ համամոլորակային, տարածաշրջանային և տեղական հետաքրքրությունների աննախադեպ աճով: Դեռևս 1997թ. անտառային գեոհամակարգերի մատուցած գլոբալ էկոհամակարգային ծառայությունների տարեկան արժեքը, ամենահամեստ հաշվարկներով, գնահատվել էր մոտ 4,7 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար, իսկ 15 տարի անց կատարված հեղինակավոր ուսումնասիրությունների արդյունքում` եռապատիկ ավելի՝ 16,6 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար: Անտառի բազմաթիվ և բազմազան էկոհամակարգային ծառայությունների (մատակարար, կարգավորող, մշակութային, նպաստող-աջակցող և այլն) աշխարհագրական համալիր գնահատումը և արժևորումը շատ կարևոր է նաև ՀՀ-ի սակավանտառ պաշարների կայուն կառավարման, բազմակողմանի օգտագործման և արդյունավետ պահպանության առումներով: Աշխատանքի արդիականությունը պայմանավորված է նաև ՀՀ անտառային ոլորտում ներկայումս իրականացվող համապարփակ բարեփոխումների ծրագրերով, որոնք վերաբերվում են օրենսդրական-նորմատիվային և կառուցվածքային բարեփոխումներին, ինչպես նաև ընդգրկում են անտառների վերաբերյալ հավաստի ու բազմակողմանի տեղեկատվության ստեղծման և մշտադիտարկման գործուն համակարգերի ներդրմանը: Բարեփոխումների ծրագրում առանցքային դեր է նախատեսվում նաև անտառային գեոհամակարգերի էկոհամակարգային ծառայությունների բազմակողմանի արժևորման և գնահատման ուսումնասիրություններին: Անտառ-աշխարհագրական համալիր վերլուծությունները և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (ԱՏՀ) տարածական մոդելավորման հնարավորությունները կարող են իրենց օժանդակությունը բերել կայուն անտառկառավարման գործելակերպերի ներդրմանը, կիրառմանը և մշտադիտարկմանը: Ատենախոսության նպատակն է Տավուշի մարզի անտառային գեոհամակարգերի կողմից տրամադրվող մատակարար, կարգավորող և մշակութային (հոգևոր) առանցքային էկոհամակարգային ծառայությունների անտառ-աշխարհագրական տեսամեթոդական մոտեցումների հիմնավորումը, արժևորումը, գնահատումը և մոդելավորումը Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (ԱՏՀ) կիրառման միջոցով: Ատենախոսության ուսումնասիրության օբյեկտ են հանդիսանում Տավուշի մարզի անտառային գեոհամակարգերը, իսկ առարկան` անտառային գեոհամակարգերի տրամադրած մատակարար, կարգավորող և մշակութային (հոգևոր) ծառայությունների արժեքային գնահատումը և մոդելավորումը: Ատենախոսության ելակետային նյութեր են հանդիսանցել Տավուշի մարզի անտառների (անտառտնտեսությունների մակարդակով) վերաբերյալ առկա գույքագրման և անտառկառավարման պլանների տվյալները, հեղինակի նախկին և ընթացիկ դաշտային ուսումնասիրությունները, ՀՀ անտառների վերաբերյալ միջազգային և տեղական փորձագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքները: Ատենախոսական աշխատանքում կիրառվել են աշխարհագրական գիտության մեջ լայնորեն օգտագործվող տարածական վերլուծության, համակարգային և համալիր գեոէկոլոգիական մոտեցումները, ինչպես նաև աշխարհագրական-համեմատական վերլուծության, վիճակագրական, ժամանակակից քարտեզագրական և աշխարհատեղեկատվական (ԱՏՀ) մեթոդները: Обоснование, оценка и моделирование лесогеографических теоретико-методологических подходов относительно основных обеспечивающих, регулирующих и культурных (духовных) экосистемных услуг, предоставляемых лесными геосистемами Тавушского региона посредством применения географических информационных систем (ГИС). Впервые была предпринята попытка обосновать методологические подходы к оценке экосистемных услуг лесных геосистем РА. Впервые на примере лесов Тавушской области была проведена комплексная оценка обеспечивающих, регулирующих и культурных (духовных) экосистемных услуг лесных геосистем РА. В результате анализа и оценки лесо-географического комплекса был продемонстрирован потенциал для моделирования экосистемных услуг лесных геосистем в среде ГИС для принятия сбалансированных решений с учетом социально-экологических аспектов, Было предложено улучшить применяемую практику управления лесами путем классификации, моделирования и оценки экосистемных услуг лесных геосистем в Тавушском районе. Экосистемные услуги лесных геосистем разнообразны по своему характеру. Их эффективная оценка возможна с применением комплексного лесо-географического анализа, оценки и моделирования ГИС. Это может поддержать принятие решений в интересах устойчивого лесопользования с учетом социальных и экологических аспектов. За последние десятилетия на глобальном уровне были изменены методологические подходы к оценке услуг лесных экосистем с расширением охвата оцениваемых экосистемных услуг. В период с 1997 по 2012 год услуги, предоставляемые глобальными лесными экосистемами, были переоценены с увеличением их стоимости в 3,5 раза (с 4,7 трлн. долл. США до 16,6 трлн. долл. США). Эта очевидная глобальная тенденция и существующие национальные программы реформ лесного сектора создают необходимость многоспектральной и комплексной оценки экосистемных услуг ограниченных лесных ресурсов Армении. Экосистемные услуги лесных геосистем представляют значительную экономическую ценность и должны быть интегрированы в экономическую систему страны. Компенсационные сборы за предоставление или обслуживание экосистемных услуг стимулируют дополнительные финансовые потоки для охраны ландшафтов. Пересмотреть процедуры планирования лесоуправления и действующую инструкцию для включения оценки экосистемных услуг и выделения лесов высокой природоохранной ценности в разрабатываемые в настоящее время планы управления лесами. Создать департамент по оценке экосистемных услуг в недавно созданном Государственном комитете по лесам с функцией оценкии мониторинга основных лесных экосистемных услуг. Использовать результаты моделирования и оценки экосистемных услуг для оперативного районирования лесов, выделения лесов высокой природоохранной ценности и пересмотра зонирования особо охраняемых природных территорий. Justification, valuation, assessment and modelling of forest-geographical theoretical-methodological approaches of the key provisioning, regulating and cultural (spiritual) ecosystem services provided by forest geosystems of Tavush Region through application of Geographical Information Systems (GIS). The scientific novelty of dissertation includes the following: For the first time an attempt was made to justify the methodological approaches for assessment and valuation of ecosystem services of the RA forest geosystems; For the first time a complex assessment and valuation of provisioning, regulating and cultural (spiritual) ecosystem services of the RA forest geosystems was done by the example of the forests of Tavush Region; The potential for GIS modelling of ecosystem services provided by forest geosystems was demonstrated through the complex forest-geographical analysis and assessment to support balanced and socially and environmentally friendly decision-making; Suggestions were made to improve current forest management practices through classification, modelling, assessment and valuation of ecosystem services of the forest geosystems in Tavush Region. The ecosystem services of forest geosystems are diverse by their nature. It is possible to evaluate them effectively through the complex forest-geographical analysis, assessment and GIS modelling and to support decision-making in favor of sustainable forest management and socially and environmentally friendly practices. During the recent decades at global level the methodological approaches for valuation of forest ecosystem services have been changed along with the widened scope of assessed ecosystem services. During 1997 – 2012 the services provided by forest ecosystems were re-estimated and increased 3,5 times (from 4.7 trillion USD to 16.6 trillion USD). This obvious global trend and the existing national forest reform programs require the multispectral and complex assessment of ecosystem services of the limited forest resources of Armenia. The ecosystem services of forest geosystems have significant economic value and should be integrated in the economic system of the country. The compensation fees for provision or maintenance of ecosystem services encourage additional financial flows for landscape protection. Revise the procedures of forest management planning and the acting instruction to incorporate the assessment of ecosystem services and identification of high conservation value forests in the currently developed forest management plans. Establish a department on assessment of ecosystem services in the newly established State Forest Committee with the function of valuation, assessment and monitoring of key forest ecosystem services. Use the results of modelling and estimation of ecosystem services from the dissertation in operational zoning of forest areas, identification of high conservation value forests and revision of the zoning of specially protected nature areas.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Моделирование и стоимостная оценка экосистемных услуг лесных геосистем (на примере Тавушской области). Modelling and cost valuation of ecosystem services of forest geosystems (the case of Tavush marz).
      Uncontrolled Keywords: Аветисян Горик Давидович, Avetisyan Gorik David
      Subjects: Earth Science
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 30 Aug 2018 12:43
      Last Modified: 30 Aug 2018 12:43
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7579

      Actions (login required)

      View Item