Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Անձի դրամային վարքի հոգեբանական կարգավորիչների տարածաժամանակային դրսևորումները

Ավանեսյան, Դավիթ Հրանտի (2018) Անձի դրամային վարքի հոգեբանական կարգավորիչների տարածաժամանակային դրսևորումները. PhD thesis, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան.

[img] PDF (Abstract)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (404Kb)
    [img] PDF (Thesis)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (31Mb)

      Abstract

      Անձի տնտեսական ինքնորոշման, դրամային կամ ֆինանսական վարքի առանձնահատկությունները կարելի է դիտարկել ինչպես հոգեբանության տեսության, այնպես էլ կիրառական հոգեբանության ոլորտների համատեքստում: Ժամանակակից կառավարման, տնտեսագիտական և մարքեթինգի հոգեբանության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի ֆինանսական և սպառողական վարքի, տնտեսական ինքնորոշման և դրամային ինքնակառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը: Թվարկված խնդիրների հոգեբանական ուսումնասիրությունը դարձել է շուկայական տնտեսության ռազմավարական ծրագրման անբաժան մաս: Կառավարման, սոցիալական, տնտեսագիտական հոգեբանությունը և սոցիոլոգիան այն բնագավառներն են, որոնց տեսական և գիտակիրառական մոտեցումները օգտագործվում են ռազմավարական մենեջմենթի և մարքեթինգի դաշտում: Ընտրված հիմնախնդրի շուրջ կատարված վերլուծական աշխատանքով ամրագրվեցին բազմաթիվ գիտական փաստեր, որոնցից հետևում է, որ անձի տնտեսական ինքնորոշման ու ֆինանսական վարքի հիմնախնդրի ուսումնասիրությունը կրում է համալիր բնույթ: Ժամանակակից տնտեսագիտական հոգեբանության ոլորտում ուսումնասիրությունների մեծ մասն ի սկզբանե իրականացվել են աշխատանքի ու ինժեներական, ինչպես նաև՝ կառավարման հոգեբանության համատեքստում։ Դրանք մասնագիտական գործունեության հուսալիության, աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման և աշխատակազմի ընտ-րության խնդիրներին վերաբերող հետազոտական աշխատանքներ են, որոնցում փորձ է արվում պարզել վերջիններիս դերը կազմակերպությունների արդյու-նավետ գործունեության մեջ։ Հայաստանում այդ գիտական ուղղվածության հետազոտությունները պատկանում են Ռ. Վ. Աղուզումցյանին, Ս. Ռ. Գևորգյանին, Ս. Ա. Սեդրակյանին, Հ. Մ. Ավանեսյանին, Ն. Ռ. Հակոբյանին, Ա. Բ. Լոքյանին և այլոց: Կազմակերպությունների, աշխատակիցների, սպառողների և վաճառողների գործունեության տարբեր դրսևորումների հոգեբանական ուսումնասիրությունները վերաբերում են տնտեսագիտական հոգեբանության ոլորտին, քանի որ հայրենական դաշտում ունենք եզակի օրինակներ (Դ. Ռ. Հայրապետյան, Ա. Ռ. Մարտիրոսյան): Անձի դրամային վարքի հոգեբանական կարգավորիչների ժամանակային և տարածական դրսևորումների հետազոտության այժմեականության և մշակվածության աստիճանի ապացուցումը պահանջում է տեսական հիմնավորում և հստակ անդրադարձ որոշ հեղինակների մոտեցումներին: Այսպես, անձի վարքի ֆինանսական վերահսկման դեպքում որոշում կայացնելու գործընթացի խնդիրը վերջին ժամանակներս գրավում է բազմաթիվ գիտնականների ուշադրությունը: Հետազոտողները առանձնացնում են անձի դրամային վարքի վրա ազդող բազմաթիվ գործոններ, որոնք հիմնականում ունեն հոգեբանական համատեքստ: Վերջին շրջանում անգլալեզու գիտական գրականության մեջ ավելի հաճախ հանդիպում է անձի դրամային վարքի «ֆինանսական խթանման հոգեբանական մոդել» եզրույթը, ինչը խոսում է այդ գործընթացում սոցիալ-հոգեբանական գործոնների կարևորության մասին: Այս առումով անհրաժեշտ է դիտարկել սոցիալական փոխանակման տեսության մեխանիզմները, որոնց հիմնական գաղափարները առաջարկել է Ջ. Ս. Հոմանսը («The Exchange Theory»)՝ ուսումնասիրելով փոքր խմբերի գործառնությունը և մասնակից անձանց վարքը: Անձի վարքի մեկնաբանման առաջադրված հիմնախնդիրները արդիական են առ այսօր, քանի որ այդ հայեցակարգի համաձայն վարքի սոցիալական մոդելները մեծապես պայմանավորված են սոցիալական ծախսերի և սոցիալական պարգևատրումների հարաբերակցությունն առավելագույնի հասցնելու ցանկությամբ, ինչը տեղի է ունենում գումարային վարձատրության և ծախսերի տնտեսական պայմանների դեպքում: Այս տեսության շրջանակներում դասակարգվում են փոխանակման գործընթացի շարժընթացի էական գործոնները, որոնք կապված են փոխանակման շահի, փոխհատուցման, հատուցման, արդարության, հավասարության և կայունության հետ (E.J. Lawler, 2001): Թվարկած բոլոր հասկացությունները, անշուշտ, ունեն հոգեբանական ենթատեքստ և կարող են ներառվել անձի դրամային վարքի նկարագրի ու մեկնաբանության մեջ: Особенности экономического самоопределения, денежного или финансового поведения личности необходимо рассматривать как в контексте теории психологии, так и других прикладных отраслей психологии. В современных условиях со стороны экономической психологии, психологии управления и маркетинга, особое внимание уделяется особенностям финансового и потребительского поведения, экономического самоопределения и денежного регулирования. Учитывая тот факт, что в процессе жизнедеятельности человека особое место имеют факторы времени и пространства, исследование регуляторов денежного поведения личности с позиций психологии приобретает особую актуальность. А так как сегодня эти факторы имеют разнообразный характер и действуют как в реальном, так и виртуальном пространстве, то индивидуальный стиль денежного поведения необходимо рассматривать с позиций междисциплинарного подхода и специально выбранной психологической методологии. Одни исследователи особенности денежного поведения связывают с рефлексивной составляющей личности, предполагая, что большинство потребителей предпочитают тот товар, который в большей степени соответствует их субъективным представлениям, а другие, при этом, особое внимание уделяют стилю принятия решения. В обоих случаях не достаточно учитывается то обстоятельство, что субъективный контроль денежного поведения зависит не только от внутриличностных механизмов, но и в значительной степени обусловлен внешними воздействиями. Эти и другие факты подчёркивают актуальность исследования психологических особенностей как индивидуальных, так и групповых тенденций потребительских стратегий поведения. Цель исследования. Изучить психологические особенности пространственно-временных проявлений регуляторов и обусловленности индивидуального контроля денежного поведения личности. Изучить методологические и концептуальные особенности исследования денежного поведения личности в контексте психологических, социальных и экономических закономерностей. Определить взаимообусловленность уровня субъективного контроля и пространственно-временных проявлений денежного поведения. Изучить количественные и качественные особенности денежного поведения при выборе элементов финансовых расходов и их ценностного содержания. Выявить связь психологической специфики денежного поведения личности и тенденций её предрасположенности к “денежным типам”. Выявить взаимообусловленность следующих регуляторов денежного поведения личности: пространственно-временных проявлений, уровня субъективного контроля и “денежных” типов, экзистенциальных представлений и осмысленности финансовых расходов. Characteristics of economic self-determination, monetary or financial behavior of an individual must be considered both in the context of the theory of psychology and other applied branches of psychology. Nowadays, from the side of economic psychology, management psychology and marketing, special attention is paid to the financial and consumer behavior, economic self-determination and monetary regulation. Taking into consideration the fact that in the process of human activity the factors of time and space have their influence, the study of regulators of monetary behavior of personality in the context of psychology is becoming more actual. If today these factors have different disposition and operate both in real and virtual space, the Individual style of monetary behavior should be discussed from the interdisciplinary position and with specially chosen psychological methodology. Some researchers link the features of monetary behavior with “Self-conception”, meaning that the big part of consumers choose the product, which closely meets their subjective views more, meanwhile some of them pay special attention to the style of decision-making. In both cases, the fact that subjective control of monetary behavior is not only depending on interpersonal mechanisms, but also external influence. These and other facts underline the research actuality of individual and group psychological factors, as well as the trends of consumer behavior strategies of the group. Purpose of the study. The aim of this study is to study the psychological particular qualities of space-time manifestation of regulators and conditionality of individual control of monetary behavior of personality. Research objectives Determine the methodological and conceptual features of the study of the individual's monetary behavior in the context of psychological, social and economic patterns. Determine the intersectionality of the level of subjective control and space-time manifestations of monetary behavior To study the quantitative and qualitative features of monetary behavior in the selection of elements of financial expenditures and their value content. Identify the relationship between the psychological characteristics of the individual's monetary behavior and the tendencies of its predisposition to "monetary types. Identify the interdependence of the following regulators of monetary behavior of individual: space-time manifestations, the level of subjective control and "monetary" types, existential representations and the meaningfulness of financial expenditures. Participants of the study. In four stages of the study 218 people participated, the age range was 21-50 yr. of both sexes (116 women and 102 men) and 21 experts. Scientific novelty of research. The results are justified by the original accumulation of used methods and a comprehensive qualitative and quantitative analysis of the research data on space-time regulators of the monetary behavior of personality. Through the chosen methodology and comprehensive research, the degree of meaningfulness of the factors influencing the spatial and temporal manifestations of monetary behavior in various conditions of vital activity is revealed. The interdependence of individual and group features of material and spiritual values, the level of subjective control and "monetary types" of the individual, foresight and decision-making in the process of monetary behavior is determined.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Пространственно-временные проявления психологических регуляторов денежного поведения личности. Space-time manifestation of psychological regulators of monetary behavior of the person.
      Uncontrolled Keywords: Аванесян Давид Грантович, Avanesyan Davit Hrant
      Subjects: Psychology
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 30 Aug 2018 14:38
      Last Modified: 30 Aug 2018 14:38
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7582

      Actions (login required)

      View Item