Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Գույքի կամավոր ապահովագրության իրավական կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Խաչատրյան, Մովսես Գուրգենի (2018) Գույքի կամավոր ապահովագրության իրավական կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում. PhD thesis, ԵՊՀ.

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

Download (1592Kb) | Preview
    [img]
    Preview
    PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial.

    Download (470Kb) | Preview

      Abstract

      Շուկայական տնտեսության զարգացման համար իր ուրույն դերակատարությունն ունի ապահովագրությունը: Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ ապահովագրական շուկան վերջին տարիներին դինամիկ զարգացում է ունեցել՝ ներգրավելով խոշոր դրամական միջոցներ, մասնավորապես՝ ՀՀ-ում գործող ապահովագրական ընկերությունների ակտիվները 2010թ. դրությամբ կազմել են 25,6 մլրդ ՀՀ դրամ, 2012թ․ դրությամբ կազմել են 39,1 մլրդ, 2016թ․՝ 46,7 մլրդ ՀՀ դրամ, իսկ արդեն 2017թ.՝ 49,5 մլրդ ՀՀ դրամ։ Ապահովագրական շուկայի զարգացման արդյունքում աճել են նաև դատարաններում և ֆինանսական համակարգի հաշտարարի կողմից քննվող ապահովագրական վեճերը: Մասնավորապես՝ 2011թ. Ֆինանսական համակարգի հաշտարարի կողմից քննվել է ապահովագրական ընկերությունների դեմ ուղղված թվով 68 պահանջ, իսկ արդեն 2016թ.՝ 1248 պահանջ: Գույքի ապահովագրությունը հանդիսանում է ապահովագրության առավել տարածված տեսակներից մեկը: Ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք, իրենց գույքը տարբեր ռիսկերից ապահովագրելով, դրա վնասվելու, կորստի կամ այլ անբարենպաստ հետևանքների դեպքում ապահովագրական ընկերությունների կողմից վճարվող հատուցումների հաշվին ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն վերականգնում են իրենց վնասները: Հայաստանում տնտեսական հարաբերությունների զարգացումը հանգեցնում է նաև գույքի ապահովագրության տարածմանը: Մասնավորապես՝ վարկային հարաբերությունների զարգացմանը զուգընթաց աճում են նաև գրավի ապահովագրության դեպքերը: Մեծ քանակություն են կազմում նաև փոխադրվող բեռի ապահովագրության պայմանագրերը: Վերջին տարիներին մեծ թիվ են կազմում նաև առուվաճառքի պայմանագրերը, որոնցում ապրանքի որակի երաշխիք տրամադրելու փոխարեն վաճառողի կողմից ապրանքն ապահովագրվում է հօգուտ գնորդի: Հայաստանում խոշոր ծավալներով իրականացվող շինարարությունն իր հերթին հանգեցրել է շինարարական օբյեկտի, նյութերի, սարքավորումների և շինարարության ժամանակ օգտագործվող այլ գույքի պատահական կորստից կամ պատահական վնասվածքներից ապահովագրության աճի: Մեծ քանակություն են կազմում նաև տրանսպորտային միջոցների կամավոր ապահովագրության պայմանագրերը: Երկաթուղային տրանսպորտի և օդանավերի ապահովագրության միջոցով ապահովվում է նշված ոլորտի գործունեության կայունությունը։ Մեծ տարածում է ստացել նաև անշարժ գույքի ապահովագրությունը, որի միջոցով հատուցվում են անշարժ գույքի սեփականատերերին և այլ օգտագործողներին անշարժ գույքը վնասվելու արդյունքում պատճառված վնասները։ Գույքի ապահովագրության նման զարգացվածության պայմաններում խիստ կարևորություն է ստանում նաև նշված հարաբերությունների պատշաճ իրավական կարգավորումը: Ապահովագրական հարաբերու¬թյունները կարգավորող հիմնական իրավական ակտերն են ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրքը և «Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքը։ 2007թ. «ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի ընդունմամբ ամբողջությամբ փոփոխության ենթարկվեցին Քաղաքացիական օրենսգրքի՝ ապահովագրության կարգավորմանը վերաբերող նորմերը։ Չնայած ապահովագրությանը վերաբերող իրավական կարգավորումների շարունակական փոփոխություններին և զարգացմանը, այնուամենայնիվ, առկա կարգավորումները դեռևս չի կարելի համարել կատարյալ, և մի շարք հարցեր դուրս են մնացել օրենսդրի ուշադրությունից, որոնք այսօր արդեն խնդիր են առաջացնում իրավակիրառ պրակտիկայում: Մասնավորապես՝ պատշաճ կերպով կարգավորված չեն ապահովագրական հատուցումը մերժելու գործընթացը և հիմքերը, անհրաժեշտ է հստակեցնել նաև ապահովագրական գումարի և ապահովագրավճարների նվազեցման հետ կապված մի շարք հարցեր: Կարևոր է նաև ապահովագրական ընկերությունների ծառայություններից օգտվող անձանց իրավունքների երաշխավորման համար լրացուցիչ կարգավորումների նախատեսումը: Գրավատուի շահերի պաշտպանության նպատակով անհրաժեշտ է նաև որոշակիորեն կատարելագործել գրավի ապահո¬վագրության իրավական կարգավորումը։ Անհրաժեշտ է նաև առկա կարգավորումները կատարելագործել և համապատասխանեցնել համաշխարհային շուկայի զարգացման ժամանակակից միտումներին, օրինակ՝ ՀՀ օրենսդրությամբ դեռևս կարգավորված չէ փոխադարձ ապահովագրության իրականացման հնարավորությունը: Ատենախոսության թեմայի ընտրությունը պայմանավորված է ատենախոսության մեջ քննարկված խնդիրների և դրանց վերաբերյալ լուծումների ներկայացման անհրաժեշտությամբ: Հետազոտության թեմայի մշակվածության աստիճանը և տեսական հիմքը: Ապահովագրության իրավական կարգավորմանն առնչվող հիմնախնդիրները ուսումնասիրության են ենթարկվել տարբեր հեղինակների կողմից: Այդ աշխատությունների շարքում հատկապես պետք է ընդգծել Տ. Կ․ Բարսեղյանի, Ա. Մ. Հայկյանցի, Ս. Ռ. Ավետիսյանի, Յու. Ֆոգելսոնի, Վ. Աբրամովի, Յու. Անդրեևի, Ա. Խուդյակովի, Ջ. Բըրդի, Ռ. Մերքինի աշխատությունները: Միաժամանակ հարկ է նկատել, որ գույքի ապահովագրության իրավական կարգավորումների վերաբերյալ տեսական խորը և համակողմանի ուսումնասիրություն հայկական իրականության մեջ բացակայում է: Հետազոտության օբյեկտը։ Հետազոտության օբյեկտ են հանդիսանում գույքի կամավոր ապահովագրության ոլորտում ձևավորվող հասարակական հարաբերությունները։ Հետազոտության առարկան են կազմում գույքի կամավոր ապահովագրության իրավական կարգավորման հիմնախնդիրները: Диссертация посвящена изучению правового регулирования добровольного страхования имущества в Республике Армения. Физические и юридические лица, путем страхования своего имущества от различных рисков, при ущербе, потере или других неблагоприятных последствий полностью или частично возмещают свои убытки за счет выплат страховых компаний. Страхование имущества является одним из наиболее распространенных видов страхования в Республике Армения. В отечественной юридической литературе отсутствуют комплексные исследования правового регулирования страхования имущества. В условиях отсутствия адекватных научных основ, невозможно полностью преодолеть практические проблемы в правоприминительной практике, в том числе в судебной. Вышеупомянутое подчеркивает актуальность темы диссертации и значимость ее исследования. Целью исследования является тщательное изучение теоретических и практических проблем, связанных с правовым регулированием добровольного страхования имущества, и разработка новых механизмов для совершенствования законодательства и правоприменительной практики. Исследование основано на множестве отечественных и зарубежных научных источников, а также на ряде отечественных и иностранных правовых актов, касающихся страхования имущества. В рамках диссертации автор раскрывает юридический характер договора страхования имущества и представляет особенности правового регулирования его отдельных видов. Автор также по отдельности обсуждает элементы страхования имущества и проблемы правового регулирования. Представляется список субъектов, которые имеют интерес в сохранении застрахованного имущества и могут заключать договоры страхования имущества. Обсуждая особенности договора страхования, который заключается стандартными условиями, автор предлагает дополнительные гарантии для защиты интересов слабых сторон. Анализируя особенности и проблемы страхования предмета залога, автор предлагает ввести концепцию «выгодоприобретатель по закону» и в рамках страхования предмета залога рассматривать такими залогодержателя и залогодателя. Одной из новинок диссертации является еще то, что в ее рамках представлена суть взаимного страхования имущества и необходимость ее внедрения в Республике Армения. Автор также представляет теоретические и практические предложения по основаниям и процедуре отказа в страховой выплате. Научная новизна диссертации в первую очередь отражена в положениях, выносимых на защиту, в теоретических обобщениях и рекомендациях, сделанных в заключении диссертации. Диссертация имеет не только научное, но и практическое значение, поскольку результаты исследования могут использоваться на составление нормативных правовых актов, регулирующих правоотношения, связанные с добровольным страхованием имущества, а также составляют необходимую теоретическую основу для обеспечения эффективности правоприменительной деятельности судов. Диссертация подготовлена на кафедре гражданского права ЕГУ. Теоретические обобщения, выводы и основные положения диссертации отражены в научных статьях автора, опубликованных в журналах и научных сборниках. Ряд тезисов диссертации также был представлен на конференциях, организованных на юридическом факультете ЕГУ. The thesis is devoted to the study of the legal regulation of voluntary property insurance in the Republic of Armenia. Individuals and legal entities, by insuring their property against various risks, in case of damage, loss or other adverse consequences, fully or partially reimburse their losses due to insurance companies payments. Property insurance is one of the most common types of insurance in the Republic of Armenia. In the domestic legal literature there are no comprehensive studies of the legal regulation of property insurance. In the absence of adequate scientific foundations, it is impossible to completely overcome practical problems in law enforcement, including in judicial practice. The above points out the relevance of the topic of the thesis and the importance of its research. The aim of the study is to carefully study theoretical and practical problems related to the legal regulation of voluntary property insurance and the development of new mechanisms for improving legislation and law enforcement practice. The study is based on a variety of domestic and foreign scientific sources, as well as a number of domestic and foreign legal acts relating to property insurance. Within the framework of the thesis the author reveals the legal nature of the property insurance contract and presents the features of legal regulation of its separate types. The author also discusses the elements of property insurance and their legal regulation problems. The list of parties that have an insurable interest and can sign property insurance contracts is provided. Discussing the features of the insurance contract with standard terms, the author offers additional guarantees to protect the interests of the weak parties. Analyzing the features and problems of mortgage insurance, the author proposes to introduce the concept of "beneficiary by law" and within the framework mortgage insurance to consider such mortgagee and mortgagor. One of the novelties of the thesis is that the essence of mutual property insurance and the need for its implementation in the Republic of Armenia are presented in its framework. The author also presents theoretical and practical suggestions on the grounds and procedure of refusing insurance claims. The scientific novelty of the thesis is primarily reflected in the provisions to be defended, in theoretical generalizations and recommendations made in the conclusion of the thesis. The thesis has not only scientific but also practical significance, since the results of the research can be used to compile normative legal acts regulating legal relations related to voluntary property insurance, and also constitute the necessary theoretical basis for ensuring the effectiveness of law enforcement activities of courts. The thesis is prepared at the chair of civil law of YSU. Theoretical generalizations, conclusions and main provisions of the thesis are reflected in the scientific articles of the author published in journals and scientific collections. A number of thesis theses were also presented at conferences organized at the Faculty of Law of the YSU.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Проблемы правового регулирования добровольного страхования имущества в Республике Армения. Problems of legal regulation of voluntary property insurance in the Republic of Armenia.
      Uncontrolled Keywords: Хачатрян Мовсес Гургенович, Khachatryan Movses
      Subjects: Law
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 04 Oct 2018 12:54
      Last Modified: 08 Oct 2018 15:10
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/7694

      Actions (login required)

      View Item