Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа

Խախտված հողերի քարտեզագրման և հողաշինարարական կազմակերպման ուղիների մշակումը Գեղարքունիքի մարզի օրինակով

Մուրադյան, Կոլյա Արմենակի (2018) Խախտված հողերի քարտեզագրման և հողաշինարարական կազմակերպման ուղիների մշակումը Գեղարքունիքի մարզի օրինակով. PhD thesis, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան .

[img]
Preview
PDF (Thesis)
Available under License Creative Commons Attribution.

Download (24Mb) | Preview
    [img] PDF (Abstract)
    Available under License Creative Commons Attribution.

    Download (4Mb)

      Abstract

      Հողերի պահպանությունը և արդյունավետ օգտագործումը հողաշինարարական, բնապահպանական, տնտեսական, համալիր միջոցառումների համակարգ է՝ ուղղված հողերի նպատակային օգտագործմանը, հողօգտագործման սահմանափակումների պահպանմանը, գյուղատնտեսական շրջանառությունից հողերի անհիմն բացառմանը, ջրային և հողմնային հողատարումից, ճահճացումից, աղակալումից, սողանքներից, խախտվելուց պահպանմանը, հողերի բերրիության վերականգնմանն ու բարձրացմանը: ՀՀ-ում շրջակա միջավայրի աղտոտման գործում մեծ տեղ են զբաղեցնում մարդածին գործընթացները, որի ընթացքում ավելանում են խախտված հողային տարածքները։ Խախտված հողերի վերականգման գործընթացը ենթադրում է մի շարք տեխնիկական պայմանների վերլուծություն և դրանց ազդեցության գնահատում վերականգնվող հողատարածքի վրա: Խախտված հողերի վերկանագման հիմնախնդրի լուծումը ունի բնապահպանական, տնտեսական և սոցիալական կարևոր նշանակություն: Խախտված հողերի վերականգման գործընթացը ենթադրում է հողերի պահպանությանը նպատակամղված այնպիսի համակարգ, որի արդյունքում ապահովում է հողերի նպատակային ու արդյունավետ օգտագործման բոլոր պայմանները, դրանց օգտագործման տարբեր սահմանափակումների պարագայում: Այն թույլ է տալիս պահպանելու հողերի օգտագործումը ըստ նպատակային նշանակության, թույլ չտալու հողերի բերրիության անկում հողատարման, ճահճացման, աղակալման և այլնի հետևանքով: Խախտված հողերի մակերեսների ընդլայնման գործընթացում, ոչ պակաս դերակատարում է ստանում, աղբավայրերի առաջացումը, որը ոչ միայն խախտված հողերի առաջացման պատճառ է, այլ նաև այն հանդիսանում է շրջակա միջավայրի աղտոտման հիմնական աղբյուր, որի ընթացքում ավելանում են աղբավյրային արեալները։ Հետևապես, աղբավայրային տարածքների ընտրությունը, հողահատկացումը, դրանց արդյունավետ և նպատակային օգտագործման կազմակերպումը հանդիսանում է հողաշինարարական աշխատանքների հիմնական բաղկացուցիչ մասերից մեկը: Շրջակա միջավայրին և մարդու առողջությանը աղբի հասցրած վնասները երբեմն հանգեցնում են անդառնալի հետևանքների: Աշխարհի շատ երկրներում այսօր լայն տարածում ունեն քիմիական աղտոտվածության տարբեր տեսակներ` այդ թվում և պոլիէթիլենայինը: Մոլորակի մակերևույթի մեկ չորրորդը պատված է պոլիէթիլենային, պլաստիկե աղբով, որի զգալի մասը գտնվելով հողի վերին բերրի շերտում տասնյակ հարյուրավոր տարիներ, ուղղակիորեն առաջացնում է հողերի պոլիէթիլանային աղտոտվածություն: Գյուղատնտեսության մեջ չնորմավորված աղտոտիչների տարբեր չափաքանակների և աղբավայրերի չկարգավորված շահագործման պարագայում աղբավայրերից հոսող վնասակար նյութերով լի վտանգավոր ջրերը խառնվում են գետնաջրերին, դրանով իսկ ստեղծելով շրջակա միջավայրում անկանխատեսելի և անկառավարելի հետևանքներ: Այսպիսով հանքարդյունաբերության, աղբոտման և աղտոտման հետևանքով խախտված հողերի վերականգման հիմնախնդրի լուծմանը ուղղված հողաշինարարական համալիր ուսումնասիրությունների կատարումը արդիական է և բխում է Հանրապետության հողային պաշարների արդյունավետ կառավարման հիմնական պահանջներից: Решение вопроса о восстановлении нарушенных земель имеет экологическое, экономическое и социальное значение. Процесс восстановления нарушенных земель предполагает проведение экологических, экономических, организационных, землеустроительных и других мероприятий, направленных на охрану земель, в результате чего все целевые и эффективные меры землепользования предоставляются в различных ограничительных условиях их использования. Целью исследования является изучение нарушенных почв, вызванных различными антропогенными действиями, на примере Гегаркуникского региона, а также обнаружение их ареалов и проведение картографирования посредством применения GIS и RS технологии. На этой основе будут разработаны и предложены такие меры территориального землеустройства, которые поспособствуют их восстановлению и дальнейшему эффективному использованию. В качестве объекта исследования были отобраны 14 полигонов 9 резиденций в Гегаркуникском марзе и нарушенных земельных участках, образовавшихся в результате разработок в горнодобывающей промышленности в Варденисском регионе. Для исследований использовались современные методы и технологии территориального управления земельными ресурсами. В частности, для картирования нарушенных почв применялись карты Google, программы Google Earth, ArcGIS, RS, AutoCAD. Проведено исследование распределения нарушенных земельных участков на примере полигонов и загрязненных участков Гегаркуникского марза. В ходе исследований были сформулированы и решены следующие задачи: Раскрытие территориальных характеристик землепользования в нарушенных почвах на участках полигона вблизи озера Севан. Сбор, координация и анализ исходных данных по картированию нарушенных почв были получены в горнодобывающей промышленности на примере регионов Варденис и Мартуни. Сопоставление нарушенных почв с применением технологии RS в условиях GIS и оценка их качественных и количественных показателей для почв сельскохозяйственного назначения. Проблемы решения эффективной землеустроительной организации в районах эксплуатируемых полигонов с помощью экономико-математического моделирования. Оптимизация процесса распределения земли под полигонами и обоснование экономической эффективности организации землеустройства на крупных полигонах. The solution of the issue concerning the restoration of the disturbed soils has an environmental, economic and social importance. The process of disturbed soils᾿ res¬toration implies a system of environmental, economic, organizational, land manage¬ment and other events aimed at the lands protection, as a result of which all targeted and effective land use terms are provided under different restrictive conditions of their use. The aim of the research is to study the disturbed soils caused as a result of various anthropogenic activities by the example of Gegharkunik region, as well as to disclose their distribution areals and to conduct mapping through the application of GIS and RS technologies. Also based on those investigations it is anticipated to develop and offer such territorial land management measures, which would promote their restoration and their further effective use. For the conduction of the investigations 14 landfills of the 9 residences at Gegharkunik region and the disturbed land areas resulted from the mining industry at Vardenis province have been selected as a study object. For investigations the contemporary methods and technologies of territorial land management and land management design were used. Particularly for mapping of the disturbed soils, Google maps, Google earth, ArcGIS, RS, AutoCAD software programs were applied. The study on the distribution and allocation of the disturbed land areas by the example of the landfills and contaminated areas of Gegharkunik re¬gion has been carried out. The following issues have been formulated and settled during the investigations: Disclosure of the territorial land management characteristics in the disturbed soils at the landfill areals nearby Lake Sevan. Collection, coordination and analyses of the source data on the mapping of disturbed soils resulted from mining industry by the example of Vardenis and Martuni provinces. Mapping of disturbed soils upon the RS technology application in GIS environment and evaluation of their qualitative and quantitative effects on the soils of agricultural importance. Problem solution of the effective land management organization in the areas of the exploited landfills in way of economic-mathematical modeling.

      Item Type: Thesis (PhD)
      Additional Information: Разработка путей картографирования и организация землеустройства нарушенных земель на примере Гехаркуникского марза. Mapping and ways of land management organization in the disturbed soils by the example of Gegharkunik region.
      Uncontrolled Keywords: Мурадян Коля Арменакович, Muradyan K. A.
      Subjects: Agriculture
      Divisions: UNSPECIFIED
      Depositing User: NLA Circ. Dpt.
      Date Deposited: 15 Dec 2018 11:34
      Last Modified: 13 May 2019 11:00
      URI: http://etd.asj-oa.am/id/eprint/8386

      Actions (login required)

      View Item